Bliznowce i blizny przerostowe: laser to element planu

Bliznowce i blizny przerostowe są skutkiem nieprawidłowego gojenia, a nie wyłącznie problemem estetycznym. Mogą być wypukłe, twarde, zaczerwienione, bolesne, swędzące i psychologicznie obciążające dla pacjenta. Laseroterapia bywa rozważana w poprawie koloru, tekstury, grubości i objawów takich jak świąd czy ból. Przegląd Cochrane wskazuje jednak, że dostępne dowody dotyczące laserów w bliznowcach i bliznach przerostowych są ograniczone, a pewność części wyników pozostaje niska lub bardzo niska [1]. Laser nie powinien być przedstawiany jako proste „usunięcie blizny”.

W przypadku czerwonych, aktywnych blizn częściej omawia się lasery naczyniowe, takie jak PDL, które mogą wpływać na komponent rumieniowy. Przy bliznach twardszych, zgrubiałych lub nierównych rozważa się także lasery frakcyjne, w tym CO₂, ale ich dobór zależy od cech blizny i skóry pacjenta [1]. Znaczenie mają wiek blizny, lokalizacja, fototyp skóry, skłonność do przebarwień i wcześniejsze leczenie. Nie ma jednego protokołu, który byłby właściwy dla każdej blizny i każdego pacjenta. Kolor blizny, jej wypukłość i objawy decydują o wyborze technologii.

Ważne jest także odróżnienie blizny przerostowej od bliznowca. Blizna przerostowa zwykle pozostaje w granicach pierwotnego uszkodzenia skóry, natomiast bliznowiec może przekraczać te granice i nawracać po leczeniu [2]. W praktyce ma to znaczenie dla rokowania, ryzyka nawrotu i wyboru metod łączonych. Czasem konieczne są iniekcje, silikon, kompresja, leczenie chirurgiczne, laseroterapia albo kilka etapów terapii. Nawrót bliznowca jest realnym ryzykiem, które trzeba omówić przed zabiegiem.

Bezpieczny plan leczenia powinien zaczynać się od oceny blizny, a nie od wyboru urządzenia. Czasem najpierw trzeba wyciszyć stan zapalny, świąd lub ból, a dopiero potem pracować nad teksturą i kolorem. Zabieg laserowy może powodować rumień, obrzęk, pieczenie, przebarwienia, odbarwienia, strupki lub zaostrzenie objawów, dlatego wymaga świadomej zgody i kontroli pozabiegowej [1]. Pacjent powinien wiedzieć, że poprawa blizny jest zwykle procesem, a nie jednorazową procedurą. Laser może wspierać terapię blizn, ale nie zastępuje diagnostyki i długoterminowego planu leczenia.

Źródła:

[1] Leszczynski R, da Silva CA, Pinto ACPN, Kuczynski U, da Silva EMK. Laser therapy for treating hypertrophic and keloid scars. Cochrane Database Syst Rev. 2022;9(9):CD011642. doi:10.1002/14651858.CD011642.pub2. PMID:36161591.

[2] Carswell L, Borger J. Hypertrophic Scarring Keloids. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island: StatPearls Publishing; updated 2023.