Bakuchiol: alternatywa dla retinolu czy osobny składnik?

Bakuchiol często jest przedstawiany jako „roślinny retinol”, ale takie określenie może być zbyt daleko idącym uproszczeniem. Bakuchiol nie jest retinoidem i nie ma tej samej budowy chemicznej co retinol. Może natomiast wpływać na wybrane procesy związane ze starzeniem skóry i dlatego bywa porównywany z retinolem w badaniach kosmetologicznych [1]. To ważne rozróżnienie, bo pacjent może oczekiwać identycznego działania, jak po klasycznych retinoidach. Tymczasem podobny kierunek efektu nie oznacza identycznego mechanizmu ani takiej samej siły działania.

W randomizowanym, podwójnie zaślepionym badaniu porównywano miejscowy bakuchiol i retinol w kontekście fotostarzenia twarzy [1]. Obie substancje wiązały się z poprawą ocenianych parametrów, a osoby stosujące retinol częściej zgłaszały łuszczenie i szczypanie [1]. To sugeruje, że bakuchiol może być interesującą opcją dla osób, które gorzej tolerują retinol. Nie oznacza to jednak, że zastąpi tretinoinę, leczenie dermatologiczne albo profesjonalny plan terapii przeciwstarzeniowej. Lepsza tolerancja nie zawsze oznacza silniejsze działanie.

Systematyczny przegląd badań klinicznych z 2024 roku wskazuje, że miejscowe preparaty z bakuchiolem były badane w różnych problemach skórnych, ale liczba wysokiej jakości badań nadal jest ograniczona [2]. W kosmetologii oznacza to potrzebę ostrożnego języka i unikania obietnic typu „retinol bez skutków ubocznych”. Każdy składnik aktywny może powodować podrażnienie, reakcję alergiczną lub pogorszenie tolerancji skóry, zwłaszcza przy łączeniu z kwasami i retinoidami. Wrażliwa skóra powinna wprowadzać nowy produkt stopniowo. Naturalne pochodzenie składnika nie gwarantuje braku reakcji niepożądanych.

Bakuchiol może być rozważany jako element pielęgnacji skóry z oznakami fotostarzenia, nierównym kolorytem lub obniżoną tolerancją retinoidów. Ważne jest jednak, aby nie budować całej rutyny wokół jednego modnego składnika. Nadal podstawą pozostają fotoprotekcja, oczyszczanie dopasowane do bariery, nawilżanie i konsekwencja. Jeśli pacjent ma trądzik, melasmę, AZS, trądzik różowaty lub przewlekłe podrażnienie, dobór aktywów powinien być ostrożny. Bakuchiol może być użyteczny, ale powinien być traktowany jako osobny składnik, a nie marketingowy zamiennik każdego retinoidu.

Źródła:

[1] Dhaliwal S, Rybak I, Ellis SR, Notay M, Trivedi M, Burney W, et al. Prospective, randomized, double-blind assessment of topical bakuchiol and retinol for facial photoageing. Br J Dermatol. 2019;180(2):289–296. doi:10.1111/bjd.16918. PMID:29947134.

[2] Fanning JE, McGee SA, Ibrahim OI, et al. Human Clinical Trials Using Topical Bakuchiol Formulations for the Treatment of Skin Disorders: A Systematic Review. J Drugs Dermatol. 2024;23(4):239–243. doi:10.36849/JDD.7763. PMID:38564402.

[3] Bluemke A, Ring AP, Immeyer J, Hoff A, Eisenberg T, Gerwat W, et al. Multidirectional activity of bakuchiol against cellular mechanisms of facial ageing — Experimental evidence for a holistic treatment approach. Int J Cosmet Sci. 2022;44(3):377–393. doi:10.1111/ics.12784. PMID:35514037.

[4] Chaudhuri RK, Bojanowski K. Bakuchiol: a retinol-like functional compound revealed by gene expression profiling and clinically proven to have anti-aging effects. Int J Cosmet Sci. 2014;36(3):221–230. doi:10.1111/ics.12117. PMID:24471735.