Kwasy w pielęgnacji: eksfoliacja bez przeciążania skóry

Kwasy w pielęgnacji są popularne, ponieważ mogą poprawiać teksturę, koloryt i wygląd powierzchni skóry. Najczęściej mówi się o AHA, takich jak kwas glikolowy i mlekowy, oraz o BHA, czyli przede wszystkim kwasie salicylowym. Ich działanie zależy jednak od stężenia, pH, formulacji, częstotliwości stosowania i stanu skóry [1]. Ten sam składnik może być dobrze tolerowany w jednym schemacie i drażniący w innym. Dlatego kosmetologia estetyczna powinna traktować kwasy jako narzędzie, a nie obowiązkowy element każdej rutyny.

Warto odróżnić kosmetyk z kwasem do domu od profesjonalnego peelingu chemicznego. Peeling gabinetowy może działać intensywniej, wymaga kwalifikacji i może wiązać się z okresem złuszczania, rumienia lub większej wrażliwości skóry. Systematyczny przegląd dotyczący peelingów chemicznych w trądziku wskazywał, że często stosowane peelingi mogą być pomocne przy łagodnym i umiarkowanym trądziku, ale dane różniły się jakością i protokołami [2]. To oznacza, że peeling nie powinien być traktowany jako uniwersalne rozwiązanie dla każdej postaci trądziku. Aktywny stan zapalny wymaga ostrożności i często współpracy dermatologicznej.

Nadmierna eksfoliacja może zaburzać barierę skórną. Skóra przeciążona kwasami może piec, szczypać, łuszczyć się, łatwiej się rumienić i gorzej tolerować kolejne preparaty. Przegląd z 2024 roku dotyczący trądziku podkreśla znaczenie zaburzeń bariery skórnej w patogenezie i leczeniu tej choroby [3]. To ważne, bo agresywne „wysuszanie” zmian trądzikowych może paradoksalnie pogarszać komfort i zwiększać ryzyko przebarwień pozapalnych. Bariera skórna jest częścią strategii, a nie przeszkodą w działaniu składników aktywnych.

Przy kwasach konieczna jest też fotoprotekcja. FDA zwraca uwagę, że kosmetyki z AHA mogą zwiększać wrażliwość skóry na słońce i powinny być stosowane z ochroną przeciwsłoneczną oraz ograniczaniem ekspozycji UV [4]. W praktyce oznacza to, że kuracja kwasami bez SPF, przy aktywnym opalaniu lub po świeżym podrażnieniu skóry, może zwiększać ryzyko niepożądanych reakcji. Pacjent powinien wiedzieć, kiedy zmniejszyć częstotliwość stosowania, kiedy przerwać produkt i kiedy skonsultować się ze specjalistą. Dobra eksfoliacja nie polega na ciągłym złuszczaniu, lecz na kontrolowanym działaniu, które skóra potrafi tolerować.

Źródła:

[1] Almeman AA. Evaluating the Efficacy and Safety of Alpha-Hydroxy Acids in Dermatological Practice: A Comprehensive Clinical and Legal Review. Clin Cosmet Investig Dermatol. 2024;17:1661–1685. doi:10.2147/CCID.S453243. PMID:39050562.

[2] Chen X, Wang S, Yang M, Li L. Chemical peels for acne vulgaris: a systematic review of randomised controlled trials. BMJ Open. 2018;8(4):e019607. doi:10.1136/bmjopen-2017-019607. PMID:29705755.

[3] Deng Y, Wang F, He L. Skin Barrier Dysfunction in Acne Vulgaris: Pathogenesis and Therapeutic Approaches. Med Sci Monit. 2024;30:e945336. doi:10.12659/MSM.945336. PMID:39668545.

[4] U.S. Food and Drug Administration. Alpha Hydroxy Acids. FDA; content current 2022.