Oczyszczanie skóry: pH ma większe znaczenie, niż się wydaje

Oczyszczanie skóry jest jednym z najprostszych etapów pielęgnacji, ale jednocześnie jednym z najczęściej bagatelizowanych. Pacjenci często szukają silnych składników aktywnych, a pomijają to, że zbyt agresywne mycie może zaburzać barierę naskórkową. Skóra ma fizjologicznie kwaśne środowisko powierzchniowe, które wspiera mikrobiom, enzymy bariery i ochronę przed czynnikami zewnętrznymi [1]. Preparat myjący o nieodpowiednim pH lub zbyt silnych detergentach może zwiększać suchość, ściągnięcie i podrażnienie. Uczucie „skrzypiącej czystości” nie zawsze jest oznaką zdrowej skóry.

Znaczenie pH w oczyszczaniu wynika z tego, że powierzchnia skóry nie jest obojętna chemicznie. Przegląd dotyczący relacji między pH a oczyszczaniem wskazuje, że produkty o pH zbliżonym do fizjologicznego mogą wspierać komfort i funkcję bariery [1]. Nowszy przegląd roli pH w systemach myjących podkreśla, że formuły oparte głównie na anionowych surfaktantach mogą sprzyjać suchości i podrażnieniu, zwłaszcza przy częstym stosowaniu [2]. W praktyce kosmetologicznej oznacza to, że nie każdy żel „do skóry tłustej” będzie dobry dla skóry trądzikowej. Skóra problematyczna nadal potrzebuje łagodnego oczyszczania.

Bariera skórna obejmuje nie tylko warstwę rogową, ale także lipidy, mikrobiom, układ odpornościowy i tak zwany płaszcz kwasowy. Przegląd z 2023 roku opisuje ją jako system fizyczny, chemiczny i immunologiczny, którego zaburzenie może wiązać się z chorobami zapalnymi skóry [3]. Jeśli bariera jest osłabiona, pacjent może gorzej tolerować retinoidy, kwasy, witaminę C, zabiegi złuszczające i procedury gabinetowe. Dlatego czasem pierwszym krokiem w terapii kosmetologicznej nie jest kolejny aktyw, lecz zmiana oczyszczania. Pielęgnacja przygotowująca skórę do zabiegów zaczyna się przy umywalce.

W praktyce warto pytać pacjenta nie tylko o kremy i serum, ale także o sposób mycia skóry. Znaczenie mają częstotliwość, temperatura wody, rodzaj produktu, pocieranie ręcznikiem, stosowanie szczoteczek i demakijaż. TEWL, czyli transepidermalna utrata wody, jest jednym z parametrów opisujących integralność bariery — wyższe wartości zwykle wiążą się z jej osłabieniem [4]. Skóra po oczyszczaniu nie powinna długo piec, być napięta ani wymagać natychmiastowego „ratunku” kremem. Dobre oczyszczanie usuwa zanieczyszczenia, ale nie powinno odbierać skórze zdolności do obrony.

Źródła:

[1] Blaak J, Staib P. The Relation of pH and Skin Cleansing. Curr Probl Dermatol. 2018;54:132–142. doi:10.1159/000489527. PMID:30130782.

[2] Hawkins S, Dasgupta BR, Ananthapadmanabhan KP. Role of pH in skin cleansing. Int J Cosmet Sci. 2021;43(4):474–483. doi:10.1111/ics.12721. PMID:34137035.

[3] Baker P, Lin TK, Phillips TJ. Skin Barrier Function: The Interplay of Physical, Chemical, and Immunologic Properties. Cells. 2023;12(23):2745. PMCID:PMC10706187.

[4] Akdeniz M, Gabriel S, Lichterfeld-Kottner A, Blume-Peytavi U, Kottner J. Transepidermal water loss in healthy adults: a systematic review and meta-analysis update. Br J Dermatol. 2018;179(5):1049–1055. doi:10.1111/bjd.17025. PMID:30022486.

WPIS 5