Reologia wypełniacza: dlaczego „kwas HA” to za mało?

W rozmowie o preparatach estetycznych często mówi się po prostu o „kwasie hialuronowym”, ale to określenie jest zbyt ogólne. Wypełniacze HA różnią się strukturą, stopniem usieciowania, elastycznością, lepkością, kohezyjnością i zdolnością integracji z tkankami [1]. Te właściwości określa się zbiorczo jako reologię, czyli naukę o tym, jak materiał odkształca się i płynie pod wpływem sił. W praktyce twarz nie jest statyczna: mówimy, jemy, śmiejemy się, śpimy na boku i stale poruszamy mięśniami. Preparat musi zachowywać się dobrze w realnych tkankach, nie tylko dobrze wyglądać w opisie producenta.

Jednym z najczęściej omawianych parametrów jest G’, czyli moduł sprężystości. Preparaty o wyższym G’ zwykle lepiej opierają się deformacji i mogą być rozważane w obszarach wymagających większego wsparcia strukturalnego [1]. Nie oznacza to jednak, że wysoki G’ jest zawsze zaletą, bo w delikatnych lub ruchomych okolicach może dawać zbyt twardy, wyczuwalny albo nienaturalny efekt. W innych miejscach ważniejsza może być miękkość, integracja z tkanką i subtelne rozłożenie produktu. Dobór wypełniacza powinien zależeć od okolicy, głębokości podania i celu zabiegu.

Znaczenie ma także kohezyjność, czyli zdolność żelu do utrzymywania spójnej struktury. Preparat zbyt mało kohezyjny może zachowywać się inaczej pod wpływem nacisku i ruchu niż preparat bardziej spójny [2]. Ważne są również lepkość, siła ekstruzji, wielkość cząstek i sposób produkcji żelu. Przeglądy podkreślają, że porównywanie wypełniaczy bywa trudne, ponieważ producenci i badacze nie zawsze stosują identyczne metody pomiaru [2], [4]. Dane reologiczne pomagają, ale nie zastępują doświadczenia klinicznego i znajomości anatomii.

Pacjent nie musi znać wszystkich parametrów fizykochemicznych, ale ma prawo zapytać, dlaczego wybrano konkretny preparat. Innego produktu można potrzebować do wolumetrii policzka, innego do delikatnego wygładzenia, a jeszcze innego do pracy w okolicy ust lub skóry cienkiej. Nie każdy preparat HA nadaje się do każdej warstwy i każdego wskazania. Właściwy wybór powinien uwzględniać wcześniejsze zabiegi, jakość tkanek, skłonność do obrzęków i plan długoterminowy. W medycynie estetycznej „jaki kwas?” to dopiero początek rozmowy o preparacie.

Źródła:

[1] Fundarò SP, Salti G, Malgapo DMH, Innocenti S. The Rheology and Physicochemical Characteristics of Hyaluronic Acid Fillers: Their Clinical Implications. Int J Mol Sci. 2022;23(18):10518. doi:10.3390/ijms231810518. PMID:36142430.

[2] de la Guardia C, Virno A, Musumeci M, Bernardin A, Silberberg MB. Rheologic and Physicochemical Characteristics of Hyaluronic Acid Fillers: Overview and Relationship to Product Performance. Facial Plast Surg. 2022;38(2):116–123. doi:10.1055/s-0041-1741560. PMID:35114708.

[3] Choi MS. Basic rheology of dermal filler. Arch Plast Surg. 2020;47(4):301–304. doi:10.5999/aps.2020.00731. PMID:32718107.

[4] Wongprasert P, Dreiss CA, Murray G. Evaluating hyaluronic acid dermal fillers: A critique of current characterization methods. Dermatol Ther. 2022;35(6):e15453. doi:10.1111/dth.15453. PMID:35293660.