Iniekcje kwasu hialuronowego: kiedy siniak nie jest zwykły?

Po iniekcji kwasu hialuronowego niewielki obrzęk, tkliwość lub siniak mogą mieścić się w przewidywalnym przebiegu gojenia. Problem pojawia się wtedy, gdy objawy nie pasują do typowej reakcji pourazowej, zwłaszcza gdy ból jest narastający, skóra blednie, sinieje lub zmienia temperaturę [1]. W kontekście wypełniaczy jednym z najpoważniejszych zdarzeń jest niedrożność naczyniowa, czyli ograniczenie przepływu krwi przez materiał podany do naczynia lub uciskający naczynie. To sytuacja rzadka, ale wymagająca szybkiego rozpoznania i działania według przygotowanego protokołu [1,2]. Dlatego rozmowa o ryzyku powinna odbyć się przed zabiegiem, nie dopiero wtedy, gdy pojawia się powikłanie.

Siniak zwykle wynika z uszkodzenia drobnych naczyń i z czasem zmienia barwę w sposób dość przewidywalny. Niedokrwienie może natomiast dawać obraz nieadekwatny do prostego zasinienia: silny ból, zblednięcie, marmurkowanie skóry, zaburzenie powrotu kapilarnego lub szybko narastające zmiany koloru [1]. Opis takich objawów w materiałach edukacyjnych nie służy samodzielnej diagnozie, lecz zwiększa czujność pacjenta i personelu. Osoba wykonująca iniekcję musi znać anatomię naczyniową, techniki ograniczania ryzyka oraz drogę pilnego postępowania. Sam fakt użycia kaniuli, aspiracji lub małej objętości nie czyni zabiegu całkowicie wolnym od ryzyka.

W zaleceniach dotyczących powikłań podkreśla się znaczenie kwalifikacji, dokumentacji, znajomości produktu i gotowości do leczenia zdarzeń nagłych [2]. W przypadku wypełniaczy HA szczególną rolę ma hialuronidaza, czyli enzym rozkładający kwas hialuronowy, stosowany w określonych wskazaniach i dawkowaniu [3]. Nie jest to jednak „antidotum” na każdy preparat ani argument za lekceważeniem zasad aseptyki, anatomii i selekcji pacjenta. Preparaty inne niż HA, takie jak niektóre stymulatory lub substancje trwałe, mogą wymagać zupełnie innego postępowania. To właśnie dlatego dobór preparatu powinien być połączony z planem, co zrobić w razie nieoczekiwanej reakcji.

Pacjent powinien otrzymać informację o możliwych działaniach niepożądanych, w tym o objawach, które wymagają pilnego kontaktu z gabinetem lub lekarzem. FDA zwraca uwagę, że wypełniacze powinny być stosowane przez osoby z odpowiednim przygotowaniem i z użyciem właściwie oznakowanych, autoryzowanych produktów [4]. W praktyce oznacza to również ostrożność wobec zabiegów wykonywanych poza kontrolowanymi warunkami lub urządzeniami bezigłowymi do samodzielnego podawania preparatów. Bezpieczeństwo iniekcji nie zależy od pojedynczej techniki, lecz od kwalifikacji, produktu, anatomii, komunikacji i procedur awaryjnych. Przed decyzją o zabiegu warto omówić ze specjalistą zarówno spodziewany zakres korekty, jak i plan postępowania w razie powikłań.

Źródła:

[1] Murray G, Convery C, Walker L, Davies E. Guideline for the Management of Hyaluronic Acid Filler-induced Vascular Occlusion. J Clin Aesthet Dermatol. 2021;14(5):E61–E69. PMID: 34188752.

[2] Jones DH, Fitzgerald R, Cox SE, et al. Preventing and Treating Adverse Events of Injectable Fillers: Evidence-Based Recommendations From the American Society for Dermatologic Surgery Multidisciplinary Task Force. Dermatol Surg. 2021;47(2):214–226. DOI: 10.1097/DSS.0000000000002921. PMID: 33543879.

[3] Murray G, Convery C, Walker L, Davies E. Guideline for the Safe Use of Hyaluronidase in Aesthetic Medicine, Including Modified High-dose Protocol. J Clin Aesthet Dermatol. 2021;14(8):E69–E75. PMID: 34840662.

[4] U.S. Food and Drug Administration. Dermal Fillers (Soft Tissue Fillers). FDA; aktualizacja strony instytucjonalnej.