Czy po izotretynoinie każdy zabieg trzeba odroczyć o pół roku?

Przez wiele lat po doustnej izotretynoinie zalecano odraczanie licznych procedur skórnych o co najmniej sześć miesięcy. Obawiano się zaburzeń gojenia oraz powstawania nieprawidłowych blizn. Tak szerokie podejście opierało się między innymi na niewielkich seriach przypadków opisanych w latach osiemdziesiątych. Późniejsze przeglądy zakwestionowały zasadność stosowania identycznej przerwy przed wszystkimi zabiegami. Nie oznacza to jednak, że każda procedura podczas terapii lub tuż po niej jest odpowiednia [1,2].

Przegląd systematyczny z rekomendacjami ekspertów, opublikowany w 2017 roku, uwzględnił 32 publikacje opisujące 1485 procedur. Autorzy nie znaleźli wystarczających dowodów uzasadniających rutynowe odraczanie między innymi powierzchownych peelingów chemicznych i laserowej redukcji owłosienia wyłącznie z powodu izotretynoiny. Podobny wniosek sformułowano dla wybranych procedur laserowych frakcyjnych. Wyniki te dotyczą określonych metod i warunków opisanych w badaniach. Brak dowodów na konieczność odroczenia nie jest równoznaczny z udowodnieniem braku ryzyka [1].

Szczególnej ostrożności wymagają procedury powodujące rozległe uszkodzenie powierzchni skóry. We wspomnianym przeglądzie nie rekomendowano mechanicznej dermabrazji ani w pełni ablacyjnych zabiegów laserowych podczas ogólnoustrojowej terapii izotretynoiną. Pełna ablacja oznacza usuwanie tkanki na całej leczonej powierzchni, podczas gdy technika frakcyjna pozostawia pomiędzy mikrouszkodzeniami obszary niepoddane bezpośredniemu działaniu wiązki. Samo określenie „zabieg laserowy” nie wystarcza więc do oceny bezpieczeństwa. Przegląd z 2023 roku również podkreślał potrzebę rozróżniania procedur oraz utrzymujące się rozbieżności dotyczące części z nich [1,2].

Termin zabiegu powinien wynikać z oceny rodzaju procedury, aktualnego stanu skóry oraz przebiegu leczenia. Znaczenie ma również wcześniejsze gojenie ran i skłonność do nieprawidłowego bliznowacenia. Podczas kwalifikacji należy przekazać lekarzowi informację o stosowaniu izotretynoiny i terminie zakończenia terapii. Nie należy samodzielnie przerywać leczenia, aby dopasować je do zaplanowanego zabiegu estetycznego. Decyzja wymaga konsultacji z dermatologiem prowadzącym leczenie i lekarzem wykonującym procedurę, z uwzględnieniem możliwych korzyści, ryzyka oraz ograniczeń dostępnych danych [1,2].

Źródła:

[1] Spring LK, Krakowski AC, Alam M, i wsp. Isotretinoin and Timing of Procedural Interventions: A Systematic Review With Consensus Recommendations. JAMA Dermatol. 2017;153(8):802–809. DOI: 10.1001/jamadermatol.2017.2077.

[2] Hatami P, Balighi K, Nicknam Asl H, Goodarzi A, Aryanian Z. Isotretinoin and timing of procedural interventions: Clinical implications and practical points. J Cosmet Dermatol. 2023;22(8):2146–2149. DOI: 10.1111/jocd.15874.