Vulvodynia: ból sromu to nie wskazanie do odmładzania

Ból, pieczenie, kłucie lub dyskomfort w obrębie sromu nie powinny być automatycznie interpretowane jako problem estetyczny. Vulvodynia, czyli przewlekły ból sromu bez uchwytnej przyczyny, trwa co najmniej 3 miesiące i jest rozpoznaniem po wykluczeniu innych chorób [1]. Pacjentka może opisywać objawy jako suchość, podrażnienie, nadwrażliwość, ból przy dotyku lub współżyciu. Taka narracja bywa mylona z „potrzebą rewitalizacji intymnej”, zwłaszcza w marketingu zabiegów. W ginekologii estetycznej przewlekły ból jest sygnałem diagnostycznym, nie zaproszeniem do procedury.

Kluczowe jest odróżnienie vulvodynii od infekcji, dermatoz sromu, liszaja twardzinowego, zmian hormonalnych, neuropatii, endometriozy, bólu mięśni dna miednicy i innych przyczyn. ACOG podkreśla, że uporczywy ból sromu jest złożonym problemem, który wymaga dokładnego wywiadu, badania i często podejścia wielospecjalistycznego [2]. Nie wystarczy więc zaproponować laser, iniekcję, peeling, osocze lub „odmładzanie”, jeśli nie wiadomo, dlaczego pacjentkę boli. Objawy mogą nasilać współżycie, badanie ginekologiczne, tampon, obcisła odzież albo długie siedzenie. Miejsce bólu, wyzwalacze i czas trwania objawów są ważniejsze niż wygląd okolicy intymnej.

Leczenie vulvodynii jest zwykle indywidualne i wielomodalne. Przegląd „state of the science” wskazuje, że stosowane metody obejmują edukację, pielęgnację sromu, fizjoterapię dna miednicy, leczenie bólu, wsparcie psychoseksualne i wybrane interwencje medyczne [3]. Systematyczny przegląd leczenia prowokowanej vulvodynii podkreśla jednak, że jakość dowodów dla wielu metod pozostaje ograniczona i potrzebne są lepsze badania [4]. To ważne, bo pacjentka powinna otrzymać uczciwą informację, a nie obietnicę szybkiego rozwiązania. Brak prostego leczenia nie oznacza, że problem jest „w głowie” pacjentki.

W gabinecie estetycznym bezpieczniejszą decyzją może być odroczenie procedury i skierowanie pacjentki do ginekologa, dermatologa, seksuologa lub fizjoterapeuty uroginekologicznego. Szczególnej czujności wymagają nadżerki, owrzodzenia, białe zmiany, krwawienie, guzki, jednostronne zgrubienia, objawy infekcji lub szybko narastający ból. Pacjentka powinna być potraktowana z delikatnością, bo ból okolic intymnych często wiąże się ze wstydem i latami opóźnionej diagnostyki. Zabieg estetyczny może być rozważany dopiero wtedy, gdy istnieje jasne wskazanie i rozpoznanie. Bezpieczna ginekologia estetyczna zaczyna się od pytania: czy to na pewno jest problem estetyczny?

Źródła:

[1] Bornstein J, Goldstein AT, Stockdale CK, Bergeron S, Pukall C, Zolnoun D, et al. 2015 ISSVD, ISSWSH, and IPPS Consensus Terminology and Classification of Persistent Vulvar Pain and Vulvodynia. J Low Genit Tract Dis. 2016;20(2):126–130. doi:10.1097/LGT.0000000000000190. PMID:27002677.

[2] American College of Obstetricians and Gynecologists. Committee Opinion No 673: Persistent Vulvar Pain. Obstet Gynecol. 2016;128(3):e78–e84. doi:10.1097/AOG.0000000000001645. PMID:27548558.

[3] Schlaeger JM, Glayzer JE, Villegas-Downs M, Li H, Glayzer EJ, He Y, et al. Evaluation and Treatment of Vulvodynia: State of the Science. J Midwifery Womens Health. 2023;68(1):9–34. doi:10.1111/jmwh.13456. PMID:36533637.

[4] Bohm-Starke N, Ramsay KW, Lytsy P, et al. Treatment of Provoked Vulvodynia: A Systematic Review. J Sex Med. 2022;19(5):789–808. doi:10.1016/j.jsxm.2022.02.008. PMID:35331660.