Skleroterapia pajączków: estetyka zaczyna się od żył

Pajączki naczyniowe na nogach, czyli teleangiektazje, często są traktowane wyłącznie jako problem estetyczny. W praktyce mogą być zmianą izolowaną, ale mogą też współistnieć z retikularnymi żyłami, niewydolnością żylną, obrzękiem albo uczuciem ciężkości nóg. Skleroterapia polega na podaniu do światła naczynia substancji, która uszkadza śródbłonek i prowadzi do zamknięcia drobnej żyły [1]. To nie jest jednak „zabieg kosmetyczny na kreski”, lecz procedura wymagająca kwalifikacji i znajomości układu żylnego. Zanim pacjent zdecyduje się na zabieg, warto ustalić, czy widoczne naczynka są jedynym problemem.

Badania pokazują, że środki obliterujące mogą być skuteczniejsze niż placebo w redukcji lub poprawie wyglądu teleangiektazji i żył siatkowatych [1]. Jednocześnie przegląd Cochrane wskazuje, że leczenie może powodować więcej działań niepożądanych, a porównania między różnymi metodami i preparatami mają ograniczoną pewność [1]. W praktyce najczęstsze reakcje obejmują ból, pieczenie, siniaki, przebarwienia, drobne zakrzepy w naczynku albo przejściowy stan zapalny. Rzadziej mogą pojawić się poważniejsze powikłania, dlatego procedura powinna być wykonywana przez osobę z odpowiednimi kompetencjami. Skuteczność nie może być omawiana bez rozmowy o ryzyku.

Europejskie wytyczne dotyczące skleroterapii podkreślają znaczenie właściwych wskazań, doboru preparatu, techniki oraz rozpoznania przeciwwskazań [2]. U części pacjentów przed zabiegiem zasadne może być badanie USG Doppler, szczególnie gdy występują żylaki, obrzęki, ból, uczucie ciężkości lub nawroty zmian. Jeśli istnieje refluks w większych żyłach, samo zamykanie drobnych pajączków może dawać krótkotrwały albo niezadowalający efekt. Aktualne przeglądy leczenia teleangiektazji i żył siatkowatych pokazują, że skleroterapia, laser i metody łączone mają różne profile skuteczności i tolerancji [3]. Najpierw trzeba rozumieć przyczynę problemu, dopiero później wybierać technikę.

Po zabiegu znaczenie mają zalecenia pozabiegowe, obserwacja skóry i cierpliwość, bo efekt nie zawsze jest natychmiastowy. Pacjent powinien wiedzieć, że przebarwienia lub matting, czyli pojawienie się drobnej siateczki naczynek, mogą wymagać czasu albo dodatkowej kontroli. Ważne jest także zgłoszenie objawów nietypowych, takich jak narastający ból, znaczny obrzęk, duszność, owrzodzenie skóry albo szybko szerzący się stan zapalny. Zabieg powinien być udokumentowany: preparat, stężenie, objętość, okolica, technika i zalecenia. Estetyka nóg wymaga myślenia naczyniowego, nie tylko kosmetycznego.

Źródła:

[1] Nakano LCU, Cacione DG, Baptista-Silva JCC, Flumignan RLG. Treatment for telangiectasias and reticular veins. Cochrane Database Syst Rev. 2021;10(10):CD012723. doi:10.1002/14651858.CD012723.pub2. PMID:34637138.

[2] Rabe E, Breu FX, Cavezzi A, Coleridge Smith P, Frullini A, Gillet JL, et al. European guidelines for sclerotherapy in chronic venous disorders. Phlebology. 2014;29(6):338–354. doi:10.1177/0268355513483280. PMID:23559590.

[3] Bontinis V, Bontinis A, Koutsoumpelis A, Claridge M, Chorti A, Rafailidis V, et al. Interventions for the treatment of lower limb telangiectasias and reticular veins: a systematic review and network meta-analysis. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2023;66(4):560–576. doi:10.1016/j.ejvs.2023.05.029. PMID:37209995.

[4] De Maeseneer MG, Kakkos SK, Aherne T, Baekgaard N, Black S, Blomgren L, et al. European Society for Vascular Surgery 2022 clinical practice guidelines on the management of chronic venous disease of the lower limbs. Eur J Vasc Endovasc Surg. 2022;63(2):184–267. doi:10.1016/j.ejvs.2021.12.024.