Niacynamid w pielęgnacji skóry: kiedy może być pomocny?

Niacynamid, czyli amid witaminy B3, jest jednym z lepiej tolerowanych składników aktywnych stosowanych w kosmetologii i dermatologii. Jego popularność wynika z szerokiego zakresu działania, ale warto podkreślić, że nie jest to składnik „na wszystko”. W badaniach opisywano jego wpływ na funkcję bariery naskórkowej, utratę wody przez skórę, zaczerwienienie, przebarwienia oraz wybrane objawy starzenia [1]. W praktyce oznacza to, że może być rozważany zarówno przy skórze odwodnionej i wrażliwej, jak i przy nierównym kolorycie. Nadal jednak dobór stężenia i formuły powinien uwzględniać potrzeby konkretnej skóry.

Jednym z ważnych obszarów działania niacynamidu jest bariera naskórkowa. To naturalny system ochronny skóry, który ogranicza utratę wody i zmniejsza podatność na czynniki drażniące. Badania wskazują, że miejscowe stosowanie niacynamidu może wspierać syntezę ceramidów i poprawiać parametry bariery skórnej [2]. Ceramidy są lipidami, które pomagają utrzymać spójność warstwy rogowej naskórka. Dlatego niacynamid bywa szczególnie interesujący w pielęgnacji skóry suchej, reaktywnej lub osłabionej po intensywnych procedurach, choć nie zastępuje zaleceń pozabiegowych specjalisty.

Niacynamid jest również analizowany w kontekście przebarwień i nierównomiernego kolorytu skóry. Jego mechanizm nie polega na złuszczaniu jak w przypadku kwasów, lecz między innymi na wpływie na transport melanosomów, czyli struktur przenoszących barwnik w skórze [3]. To sprawia, że może być elementem pielęgnacji wspierającej wyrównanie kolorytu, szczególnie w połączeniu z fotoprotekcją. Nie należy jednak oczekiwać, że sam składnik rozwiąże problem głębokich lub utrwalonych przebarwień. W takich przypadkach konieczna może być diagnostyka dermatologiczna i plan obejmujący kilka metod postępowania.

W pielęgnacji przeciwstarzeniowej niacynamid bywa ceniony za łagodny profil i możliwość łączenia z innymi składnikami. Badania kliniczne sugerowały poprawę niektórych parametrów skóry starzejącej się, takich jak drobne linie, elastyczność, zaczerwienienie czy żółtawy odcień skóry [4]. Nie oznacza to jednak efektu porównywalnego z procedurami zabiegowymi ani działania natychmiastowego. Systematyczność, odpowiednie stężenie i ochrona przeciwsłoneczna pozostają kluczowe. Jeżeli skóra jest leczona dermatologicznie, bardzo reaktywna albo przygotowywana do zabiegów estetycznych, włączenie składników aktywnych warto omówić ze specjalistą.

Źródła:

[1] Wohlrab J, Kreft D. Niacinamide - mechanisms of action and its topical use in dermatology. Skin Pharmacol Physiol. 2014;27(6):311-315. DOI: 10.1159/000359974. PMID: 24993939.

[2] Tanno O, Ota Y, Kitamura N, Katsube T, Inoue S. Nicotinamide increases biosynthesis of ceramides as well as other stratum corneum lipids to improve the epidermal permeability barrier. Br J Dermatol. 2000;143(3):524-531. DOI: 10.1046/j.1365-2133.2000.03705.x. PMID: 10971324.

[3] Hakozaki T, Minwalla L, Zhuang J, Chhoa M, Matsubara A, Miyamoto K, et al. The effect of niacinamide on reducing cutaneous pigmentation and suppression of melanosome transfer. Br J Dermatol. 2002;147(1):20-31. DOI: 10.1046/j.1365-2133.2002.04834.x. PMID: 12100180.

[4] Bissett DL, Oblong JE, Berge CA. Niacinamide: A B vitamin that improves aging facial skin appearance. Dermatol Surg. 2005;31(7 Pt 2):860-865. DOI: 10.1111/j.1524-4725.2005.31732. PMID: 16029679.