Laser i oczy: okulary ochronne to część zabiegu

W zabiegach laserowych dużo mówi się o skórze, ale zbyt mało o oczach. Tymczasem oko jest jedną z najbardziej wrażliwych struktur narażonych na przypadkowe uszkodzenie energią światła. Przeglądy dotyczące bezpieczeństwa laserów i urządzeń świetlnych podkreślają, że powikłania oczne należą do najpoważniejszych zdarzeń w dermatologii estetycznej [1]. Ryzyko zależy od długości fali, mocy, czasu impulsu, odległości od oka, typu zabiegu i zabezpieczeń. Ochrona oczu nie jest dodatkiem, tylko elementem procedury.

Różne długości fal mogą uszkadzać różne struktury oka. Niektóre promieniowanie jest szczególnie niebezpieczne dla siatkówki, inne dla rogówki, spojówki lub powiek [2]. W przeglądzie powikłań po laserach i technologiach światła opisywano między innymi zaburzenia widzenia, ból, ektropion, uszkodzenia rogówki i inne powikłania okulistyczne [2]. Część opisanych przypadków wiązała się z brakiem odpowiedniej ochrony oczu w momencie zdarzenia [2]. To, że pacjent zamknie oczy, nie jest wystarczającym zabezpieczeniem.

Przy zabiegach w okolicy powiek, brwi, czoła, skroni i policzków konieczna jest szczególna ostrożność. Przegląd z 2024 roku dotyczący powikłań okulistycznych w laserowych i świetlnych zabiegach twarzy wskazywał na możliwość oparzeń spojówki, uszkodzeń rogówki, fototoksyczności siatkówki i przejściowych zaburzeń widzenia [3]. Dobór ochrony musi odpowiadać technologii, bo inne zabezpieczenie może być potrzebne przy IPL, inne przy laserze CO₂, a inne przy Nd:YAG. Plastikowe osłony nie zawsze są odpowiednie dla urządzeń o wysokiej energii. Okulary lub osłony muszą być dobrane do długości fali, a nie do wygody gabinetu.

Pacjent ma prawo zapytać, jakie zabezpieczenie zostanie użyte i dlaczego. Gabinet powinien mieć procedurę ochrony oczu, kontroli sprzętu, edukacji personelu i postępowania w razie objawów alarmowych. Ból oka, nagłe pogorszenie widzenia, światłowstręt, mroczki, silne łzawienie lub utrzymujące się pieczenie po zabiegu wymagają pilnej konsultacji. Bezpieczeństwo laseroterapii obejmuje skórę, oczy, parametry, dokumentację i kwalifikacje osoby wykonującej procedurę. Dobry zabieg laserowy to nie tylko efekt na skórze, ale także brak szkody dla struktur, których pacjent nie widzi w lustrze.

Źródła:

[1] Glover C, Richer V. Preventing Eye Injuries From Light and Laser-Based Dermatologic Procedures: A Practical Review. J Cutan Med Surg. 2023;27(5):509–515. doi:10.1177/12034754231191064. PMID:37533142.

[2] Juhasz M, Zachary CB, Cohen JL. Ocular Complications After Laser or Light-Based Therapy—Dangers Dermatologists Should Know. Dermatol Surg. 2021;47(5):624–629. doi:10.1097/DSS.0000000000002974. PMID:33731574.

[3] Lee KWA, Chan KWL, Lee A, Lee CH, Wan J, Wong S, Yi KH. Ocular Complication in Facial Aesthetic Laser and Light Treatments: A Comprehensive Review. Diagnostics (Basel). 2024;14(18):2006. PMID:39335685.

[4] Bonińska K. Dermatologic laser-induced ocular and periocular complications: a review. BMC Ophthalmol. 2023;23(1):419. doi:10.1186/s12886-023-03159-x. PMID:37858054.